Konieczność uregulowania podatku od towarów i usług z urzędem skarbowym leży zwykle po stronie ich sprzedawcy, zgodnie z ustawą o VAT. Istnieją jednak przypadki, w których stosowane jest odwrotne obciążenie, w ramach którego obowiązek rozliczenia podatku VAT z tytułu dostaw towarów i usług został przeniesiony na nabywcę. Towary i usługi, co do których stosuje się odwrotne obciążenie zostały jasno określone w załączniku nr 11 oraz nr 14 Ustawy o VAT. Jak księgować i rozliczać odwrotne obciążenie?

Kiedy stosowane jest odwrotne obciążenie?

Kwestia stosowania procedury odwrotnego obciążenia została uregulowana w art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, zgodnie z którym procedurę tą stosuje się gdy sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT, nabywca jest czynnym podatnikiem VAT, a dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 122. W załączniku nr 11 i nr 14 do powyższej Ustawy wskazano konkretne grupy produktów i usług, do których należy zastosować odwrotne obciążenie – będą to przede wszystkim odpady szklane, odpady z papieru, tektury, i tworzyw sztucznych, surowce wtórne z papieru, tektury, tworzyw sztucznych i gumy, surowce wtórne ze szkła, wyroby z miedzi, a także laptopy i notebooki, komputery kieszonkowe, telefony komórkowe i smartfony, konsole do gier video, metale szlachetne i nieszlachetne, biżuteria i wyroby jubilerskie, wyroby stalowe, pręty, druty, żelazostopy, oraz złom.

W ramach usług, odwrotne obciążenie można zastosować w przypadku rozliczania robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków), robót związanych z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych, robót tynkarskich, robót związanych z wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian, oraz robót malarskich.

Kto może otrzymać fakturę z odwrotnym obciążeniem?

Zgodnie z zapisami Ustawy o VAT, osobami zobowiązanymi do rozliczenia podatku VAT w sytuacji odwrotnego obciążenia są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą i nabywające towary wymienione w zał. nr 11 do ustawy o VAT, o ile spełnione są łącznie trzy wspomniane wcześniej warunki określone w art. 17 ust. 1 pkt 7. W praktyce więc odwrotne obciążenie nie ma zastosowania, gdy nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca własnej działalności gospodarczej – w ich przypadku VAT rozliczany jest na zasadach ogólnych, przez sprzedawcę wymienionych towarów.

Aby możliwe było zastosowanie odwrotnego obciążenia i rozliczenie VAT przez nabywcę towarów, faktura wystawiona przez sprzedawcę potwierdzająca dostawę towarów wymienionych w załączniku nr 11 powinna zawierać adnotację „odwrotne obciążenie” i nie powinna zawierać stawki oraz kwoty podatku VAT. Sprzedawca wykazuje na fakturze jedynie wartość netto towaru, a kwotę podatku oblicza nabywca, zgodnie ze stawką VAT właściwą dla danego towaru. W przypadku nabywcy, który stosuje mechanizm odwrotnego obciążenia, kwota podatku należnego może być traktowana jednocześnie jako kwota podatku naliczonego, jeżeli zakupione towary będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

➔ Uzyskaj pomoc od firmy, świadczącej obsługę księgową we Wrocławiu

Jak księgować odwrotne obciążenie?

Obowiązek rozliczenia VAT należnego z tytułu zakupu towarów objętych procedurą odwrotnego obciążenia leży po stronie nabywcy, który to musi to obciążenie odpowiednio zaksięgować. Wynika z tego, że sprzedawca nie wykazuje ani w fakturze, ani w swoich księgach należnego podatku VAT, a całą kwotę z faktury księguje jako przychód. Znacznie więcej wpisów w księdze pojawi się natomiast po stronie nabywcy, który sam decyduje o sposobie dokumentowania rozrachunków VAT. W jego przypadku najczęściej pojawiające się zapisy w księdze dla faktury dokumentująca zakup towarów będą widniały jako: Wn konto 30 “Rozliczenie zakupu”, oraz Ma konto 21 “Rozrachunki z dostawcami”. Nabywca musi odnotować też w księdze rozliczenie VAT, które może wyglądać następująco:

  • VAT należny: Wn konto 30 “Rozliczenie zakupu”, Ma konto 22-2 “Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
  • VAT naliczony: Wn konto 22-1 “VAT naliczony i jego rozliczenie”, Ma konto 30 “Rozliczenie zakupu”,

Zaksięgować należy też przyjęcie towaru, w formie zapisów Wn konto 33 “Towary”, Ma konto 30 “Rozliczenie zakupu”.